Ιστορικές πτυχές της αγροτικής εξέγερσης του 1925 παρουσιάζει ο κ. Βάιος Φασούλας

Μέρος της ομιλίας που έγινε κατά το παρελθόν στις επετειακές εκδηλώσεις για τα 87η επέτειο της αγροτικής εξέγερσης του 1925 στα Τρίκαλα, κοινοποίησε στην «ΚΡΗΝΗ LIVE» ο συγγραφέας και ερευνητής κ. Βαίος Φασούλας.

Στην τότε ομιλία του και στην εκδήλωση που είχε διοργανώσει η «Πρωτοβουλίας Πολιτών» για την Επέτειο του 1925 ο κ. Φασούλας είχε επισημάνει τα εξης:

«Εκ μέρους της «Πρωτοβουλίας Πολιτών» για την Επέτειο του 1925, η οποία μετά από 87 ολόκληρα χρόνια από κείνη την αποφράδα για την Τρικαλινή κοινωνία ημέρα της 2ας Φεβρουαρίου του 1925· μια ημέρα «άχρωμη» για την τοπική ιστορία· μια ημέρα για την οποία ο συντοπίτης μας Ναύαρχος ε. α. κ. Νίκος Γκόγκος πριν χρόνια ξεκίνησε την αναζήτηση αναποδογυρίζοντας όλα τα παλιά κλειδωμένα σεντούκια, για να συνεχίσει το έργο της αναζήτησης η «Πρωτοβουλία Πολιτών», η οποία έβγαλε στην επιφάνεια και ανέδειξε την ξεχασμένη Αγροτική-Λαϊκή Εξέγερση των Τρικάλων το 1925, προκειμένου να την ανασύρει απ’ τη λήθη.

Πρόκειται για μια εξέγερση που σημάδεψε την ιστορία του τόπου μας, η οποία πρόσφατα αναγνωρίστηκε με την υπ’ αριθμό 188/3-6-2010 ομόφωνη απόφαση του Δ.Σ. του Δήμου Τρικκαίων ως επίσημη επέτειος της πόλης μας. Έτσι η 2α Φεβρουαρίου του 1925 ανήκει πλέον και τυπικά στις χρυσές δέλτους της τοπικής μας ιστορίας και για δεύτερη φορά φέτος τιμάται στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Νικολάου με δοξολογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Τρίκκης και Σταγών κ. Αλεξίου και σαν «Πρωτοβουλία Πολιτών» εκφωνούμε τον πανηγυρικό λόγο της ημέρας.

Η μεγάλη Τρικαλινή εξέγερση, αγροτών, εργατών καθώς και άλλων κοινωνικών τάξεων του 1925, εμπεριείχε όλα τα αρνητικά στοιχεία για την τότε ολόκληρη τσιφλικοκρατούμενη Τρικαλινή κοινωνία και σήμερα, μετά από 87 συναπτά έτη, αυτή η Ιστορική Επέτειος μπορεί να υπερκεράσει τα σύνορα του Νομού μας και να αναδειχτεί σε «Πανελλαδικό Ιστορικό Σύμβολο Αγώνα» των αγροτών για τα δίκαιά τους.

 Για τους χαλεπούς καιρούς του σήμερα που ζούμε και που θα ζήσουμε κάτω απ’ τον βαρύγδουπο χτύπο της μπότας των τροϊκανών, μιας «σύγχρονης» μπότας που οι τότε γαιοκτήμονες, (έλληνες κληρονόμοι των Τούρκων), δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν απ’ τους σημερινούς γαιοκτήμονες ευρωπαίους, η επέτειος του 1925 είναι ρηξικέλευθη και μπορεί να αποτελέσει το εφαλτήριο για ένα «Πανελλαδικό Ιστορικό Σύμβολο Αγώνα».

Η επίπονη και επίμονη έρευνα της «Πρωτοβουλίας Πολιτών» ανέτρεξε στις ρίζες των γεγονότων αναζητώντας τα «κακώς κείμενα» του Φλεβάρη του 1925, για τα οποία, οι ιστορικοί δεν ασχολήθηκαν, εσκεμμένα ή μη δεν έχει σημασία, σημασία έχει το ιστορικό του τόπου μας αποτέλεσμα, για το οποίο η «Πρωτοβουλία Πολιτών» νιώθει περήφανη.

                                                                    Β`     

Τιμώντας τα θύματα εκείνης της αποφράδας ημέρας της 2ας του Φλεβάρη του 1925, θεωρούμε χρέος μας να κάνουμε μια σύντομη αναφορά στο Αγροτικό Παλλαϊκό Συλλαλητήριο που εκείνη την ημέρα οργανώθηκε από την Ένωση Παλιών Πολεμιστών και το Εργατικό Κέντρο Τρικάλων.

Θυμίζουμε τον απόηχο της Μικρασιατικής Καταστροφής που δεν είχε κοπάσει, την απάνθρωπη ταλαιπωρία των άμοιρων προσφύγων που ζούσαν στην αβεβαιότητα. Τον τότε «δείκτη» του χεριού της «σώφρονος» κοινωνίας που τρυπούσε τα κορμιά πέρα ως πέρα και έναν Θεσσαλικό κάμπο να βράζει από αγανάκτηση και πίκρα, συσσωρεύοντας μεγάλα κύματα θυμού και οργής.

Τα συλλαλητήρια, οι συγκεντρώσεις, οι κινητοποιήσεις στην Καρδίτσα, στη Λάρισα και αλλού, διαδέχονταν το ένα το άλλο κάνοντας τον κάμπο να βουίζει σαν μελισσάδικο. Μια κατάσταση που είχε τις ρίζες της στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα και παρόλο που η Ελλάδα ελευθερώθηκε από τους Τούρκους, η Θεσσαλία ζούσε τη δική της μεσαιωνική εποχή με τα τσιφλίκια και τους τσιφλικάδες από τη μια και τους κολίγους από την άλλη.

 Ιστορικές μαρτυρίες μας λένε πως κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, «οι τσιφλικάδες είχαν μόνο το δικαίωμα εισπράξεως των προσόδων επί των μεγάλων εκτάσεων που κατείχαν, ενώ οι κολίγοι είχαν πατροπαράδοτα δικαιώματα επί των κοινόχρηστων χώρων του τσιφλικιού (επί της γης, των οικιών, των δασών και των βοσκοτόπων). Με τη νέα κατάσταση, οι έλληνες πλέον τσιφλικάδες, που διαδέχθηκαν τους Οθωμανούς, είχαν δικαιώματα απόλυτης κυριότητας σε όλη την ιδιοκτησία τους, ενώ οι κολίγοι είχαν περιπέσει σε καθεστώς δουλοπαροίκου».(http://www.sansimera.gr/articles/224)

 Εξάλλου συχνά-πυκνά ακουγόταν πως σε πολλές περιπτώσεις οι κολίγοι απολάμβαναν περισσότερα δικαιώματα και περνούσαν καλλίτερα με τους Τούρκους παρά με τους «κληρονόμους» έλληνες τσιφλικάδες, που ήταν οι μεγάλοι κερδισμένοι για όλη την περιφέρεια του σιτοβολώνα της Ελλάδας.

Τσιφλικάδες από τη μια και ακτήμονες αγρότες από την άλλη αποτελούσαν το πάζλ της εποχής, στο ξεκίνημα της πρώτης δεκαετίας του 20ου αιώνα. Το ποτήρι της αφόρητης καταπίεσης, που τα τότε φεουδαρχικά καθεστώτα με τις πολιτικές τους ενίσχυαν, ξεχείλισε στις 6 Μαρτίου του 1910 στο Κιλελέρ με αιματηρά επεισόδια διαμορφώνοντας έτσι ένα νέο εφαλτήριο αγώνα ενάντια στους τσιφλικάδες για την απελευθέρωση- απαλλοτρίωση της Θεσσαλικής γης.

 Μέσα σ’ ένα κλίμα που ο Θεσσαλικός κάμπος στέναζε κάτω από τη μπότα του τσιφλικά και που στο δικό μας Νομό, τα Τρίκαλα, οι τσιφλικάδες είχαν τη γη και τους αγρότες στα χέρια τους, φτάνουμε και στην Τρικαλινή Εργατοαγροτική εξέγερση το 1925.

 Ήταν μια Δευτέρα, όπως όλες οι Δευτέρες του Θεού, όμως εκείνη η ημέρα της 2ας του Φλεβάρη του 1925 ήταν ημέρα αγωνιστικού μένους και δέους ενάντια στους ληστές και στα κατεστημένα της τότε εποχής. Μια ημέρα αποφασιστικότητας και αυταπάρνησης, που αποτέλεσε σημείο αναφοράς της λαϊκής και αγροτικής ανάτασης. Μια ημέρα που κάνει τον εργαζόμενο πολίτη και αγρότη Έλληνα να νιώθει περήφανος, αφού αποτέλεσε την αιτία ρηξικέλευθου αλλαγής των δεδομένων για την απαλλοτρίωση της γης.

                                                               Γ`

Επρόκειτο για ένα μεγαλειώδες και ειρηνικό από κάθε άποψη συλλαλητήριο το οποίο, χάρη στην άρνηση του τότε Νομάρχη να δεχτεί την τριμελή επιτροπή με τα αιτήματά της, εξελίχθηκε σε μια Τρικαλινή εργατοαγροτική εξέγερση.

 Ο κ. Νίκος Γκόγκος, του οποίου η έρευνα έφερε στο φως θαμμένα ως χτες ιστορικά στοιχεία και μαρτυρίες, αναφέρει: «Ο Νομάρχης κάλεσε το στρατό για να επιβάλει την τάξη. Ο διοικητής του 5ου ΣΠ αντισυνταγματάρχης Χρήστος Καβράκος, με 100 στρατιώτες, 2 οπλοπολυβόλα και μερικούς αξιωματικούς περικύκλωσαν τους διαδηλωτές. Σε σύσκεψη του Νομάρχη Πανόπουλο με τον αντεισαγγελέα Πιπερίδη και το Χρήστο Καβράκο αποφασίστηκε η βίαια διάλυση του πλήθους. Εκείνοι δεν έφευγαν και ο διοικητής διέταξε πυρ κατά του πλήθους. Σκοτώθηκαν τέσσερις εργάτες, δύο αγρότες και ένα κοριτσάκι 12 χρονών. Τραυματίστηκαν πάνω από 25. Νεκροί», τους οποίους σήμερα τιμούμαι δεόντως, «είναι οι: Μιχάλης Ράδος ξυλουργός, Γιώργος Ντάλλας καρεκλάς, Νίκος Τζαβάρας καπνεργάτης, Νίκος Σταυρίκος εργάτης, Κώστας Βουτσελάς γεωργός από τον Πυργετό, Δημήτρης Κούτρας γεωργός από τις Καρυές και ένα κοριτσάκι 12 ετών. Όλα τα θύματα ήταν από την πλευρά των διαδηλωτών. Κανένας στρατιώτης, αξιωματικός, χωροφύλακας ή αγροφύλακας μεταξύ των θυμάτων. Όλοι οι νεκροί, ανήκουν στο Δήμο Τρικκαίων».

Μετά τα δραματικά και δολοφονικά γεγονότα που αναφέρθηκαν, φρονούμε πως αποτελεί χρέος του Δήμου Τρικκαίων η άμεση απομάκρυνση του ονόματος Χρήστου Καβράκου από κεντρικό δρόμο της πόλης και από το στρατόπεδο της ΣΜΥ, ενός ονόματος που αμαύρωσε την ελληνική ιστορία και κοινωνία προδοτικά και δολοφονικά. Προδοτικά όταν σαν Στρατιωτικός Διοικητής Αθηνών παρέδωσε την πρωτεύουσα στους κατακτητές Γερμανούς τον Απρίλη του 1941 και δολοφονικά για τα γεγονότα του 1925 στο νομό μας.

Κλείνοντας τη σύντομη αναφορά μας για τα δρώμενα της εποχής που επί 87 ολόκληρα χρόνια η τοπική εξουσία είχε κλειδωμένα στο συρτάρι της λήθης, η «Πρωτοβουλία Πολιτών» θα αγωνιστεί για την αποκατάσταση όλων των εναπομεινάντων ιστορικών παραβλέψεων και την προσθαφαίρεση ονομάτων της πόλης μας, εκείνων που δεν έχουν τίποτα να προσφέρουν στον τόπο μας και αντίστοιχα εκείνων που στις χρυσές δέλτους του τόπου μας πρόσφεραν.».