Καθήλωσε το κοινό με την ομιλία της η κα Κρυσταλλία Μαντζανά

Υπήρξε προσκεκλημένη του Συλλόγου Θεσσαλών Λεπτοκαρυάς «Νικόλαος Πλαστήρας» και μίλησε για τις Μονές των Μετεώρων

Αναφορά σε ένα από τα σημαντικότερα, θρησκευτικά μνημεία της χώρας μας, τα Άγια Μετέωρα πραγματοποίησε η κα Κρυσταλλία Μαντζανά, προϊσταμένη της ΕΦΑ Τρικάλων. Η συντοπίτισσα αρχαιολόγος παρέστη στις εκδηλώσεις που διοργανώνει ο Σύλλογος Θεσσαλών Λεπτοκαρυάς «Νικόλαος Πλαστήρας» και μίλησε για τα Μοναστήρια των Μετεώρων.

Οι εκδηλώσεις διοργανώθηκαν από το Σύλλογο Θεσσαλών Λεπτοκαρυάς «Νικόλαος Πλαστήρας» με τη συνεργασία του Δήμου Δίου – Ολύμπου, Αντιδημαρχία Λεπτοκαρυάς, την Ενορία Ι.Ν Αγίου Νικολάου – Πνευματική Κίνηση Λεπτοκαρυάς – ΠΣ Ορφέας, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Λεπτοκαρυάς «Εμμανουήλ Κριαράς – 1Ο Δημοτικό Σχολείο – ΚΑΠΗ.

Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν την Τετάρτη 18 Ιουλίου και θα ολοκληρωθούν την Κυριακή 29 Ιουλίου.

Αναλυτικά η ομιλία της κα Μαντζανά έχει ως εξής:

Τα Μετέωρα τοποθετούνται γεωγραφικά στο κέντρο του Ελλαδικού χώρου, δεσπόζουν στην περιοχή της Θεσσαλίας και αποτελούν ένα μοναδικό γεωλογικό φαινόμενο από βραχώδεις σχηματισμούς που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν τα 400μ. Πάνω από την Καλαμπάκα και το Καστράκι αυτό το ύψος διακόπτει την μονοτονία του απέραντου κάμπου και προκαλεί δέος και έκσταση.

Σύμφωνα με τη θεωρία του Γερμανού γεωλόγου Αλ. Φίλιπσον, ο οποίος επισκέφθηκε την Ελλάδα γύρω στα τέλη του περασμένου αιώνα, οι σημερινοί βράχοι της περιοχής Μετεώρων στην αρχή αποτελούσαν τμήματα της κοίτης ενός μεγάλου ποταμού που κυλούσε στα βουνά των Χασίων και χυνόταν στη λίμνη της Θεσσαλίας, στο σημείο που βρίσκεται σήμερα η Καλαμπάκα.

Τα γεωλογικά φαινόμενα που ακολούθησαν είχαν ως αποτέλεσμα όσα μέρη της κοίτης ήταν λιγότερο συμπαγή να χαθούν και όσα ήταν στερεότερα, έμειναν όρθια και σχημάτισαν τους σημερινούς βράχους. Έτσι λοιπόν οι βράχοι των Μετεώρων δημιουργήθηκαν από μια μεγάλη μάζα από ποταμίσιες πέτρες, άμμο και λάσπη που ενώθηκαν για να σχηματίσουν ένα ενιαίο κώνο. Όταν αργότερα, τα νερά της Θεσσαλικής λίμνης αποτραβήχτηκαν και χύθηκαν στο Αιγαίο μέσω του στενού των Τεμπών, αυτός ο ενιαίος όγκος χωρίστηκε, εξαιτίας της διαβρωτικής δράσης του νερού, των δυνατών ανέμων, των ραγδαίων βροχών και των σεισμικών δονήσεων, σχηματίζοντας λόφους και βράχους σε διάφορα σχήματα και μεγέθη.

Η άποψη του Φίλιπσον μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη, επειδή εξηγεί το βοτσαλωτό χαρακτήρα των βράχων και των λόφων και επειδή οι εξηγήσεις δεν βρίσκονται σε αντίθεση με την παράδοση.

Εντύπωση μας προκαλεί το γεγονός, ότι αρχαίοι συγγραφείς και περιηγητές δεν αναφέρουν καθόλου το μοναδικό αυτό φαινόμενο. Προτιμούν να μην ασχοληθούν με ένα ανεξήγητο γι’ αυτούς φυσικό φαινόμενο ή έχουν συναντήσει και άλλους τέτοιους σχηματισμούς και γι’ αυτούς είναι ένας από αυτούς;

Η παράδοση, η οποία όμως επιβεβαιώνεται και από έγγραφες μαρτυρίες, αναφέρει πάνω από είκοσι μοναστήρια, που αποτελούσαν τη «λιθόπολη» των Σταγών. Οι πρώτοι ερημίτες ανεβαίνουν στους βράχους των Μετεώρων στα τέλη του 11ου και στις αρχές του 12ου αιώνα και συγκροτείται μια υποτυπώδης ασκητική πολιτεία, η Σκήτη της Δούπιανης ή των Σταγών. Οι πρώτες Μονές κτίζονται γύρω στον 14ο αιώνα, πολλές από τις οποίες ανακαινίζονται ή ανεγείρονται από τα θεμέλιά τους τον 16ο αιώνα, εποχή που αποτελεί περίοδο ιδιαίτερης ακμής και άνθισης του μετεωρίτικου μοναχισμού. Στην ακμή τους, τα Μετέωρα (16ος – 17ος αιώνας) μετρούσαν 24 μονές από τις οποίες σήμερα λειτουργούν μόνο έξι.

Αυτός ο μετεωρίτικος πλούτος με τη φυσική ποικιλομορφία του οικοσυστήματος αντικατοπτρίζει την εξέχουσα οικουμενική αξία βάσει της οποίας έχουν εγγραφεί τα Μετέωρα, αιωρούμενα στον αέρα, όπως είναι η σημασία της λέξης, στον κατάλογο της UNESCO.

Με κύρια βάση όχι τον βραχώδη χαρακτήρα, γιατί βράχους συναντάμε και σ’ άλλα μέρη του κόσμου, όπως στην Καππαδοκία αλλά για την κατοίκηση πάνω σ΄ αυτούς που είναι εξαιρετικό παράδειγμα μοναστικής κατασκευής και μετατροπής του φυσικού χώρου σε τόπο εγκατάστασης. Εγγράφηκαν, γιατί αντιπροσωπεύουν ένα αριστούργημα της ανθρώπινης διάνοιας, παρουσιάζουν μια σημαντική ανταλλαγή ανθρώπινων αξιών σε μια χρονική στιγμή και σε μια πολιτισμική περιοχή του κόσμου. Επίσης, συνιστούν εξέχον δείγμα αρχιτεκτονικού συνόλου που μαρτυρεί μια σημαντική φάση, αποτελούν τεκμήριο μιας πολιτιστικής παράδοσης ή ενός πολιτισμού που ακόμα διατηρείται και γιατί περιλαμβάνουν εξέχοντα φυσικά φαινόμενα.

Στα μέσα του ΙΒ΄ αιώνα είχε συγκροτηθεί υποτυπώδης μικρή ασκητική πολιτεία, η Σκήτη της Δούπιανης ή των Σταγών, με κέντρο λατρείας το ναό της Θεοτόκου, που αποτελούσε το «Κυριακό» της σκήτης. Στο ναό αυτό ο οποίος σώζεται μέχρι σήμερα συγκεντρώνονταν οι αυστηροί ερημίτες των μετεωρίτικων βράχων κάθε Κυριακή, για να τελέσουν από κοινού την επίσημη και καθιερωμένη λατρεία στο Θεό. Ο επικεφαλής της Σκήτης των Σταγών έφερε, κατά τα αγιορειτικά πρότυπα, τον τίτλο του «πρώτου» και καθηγουμένου της σκήτης. Στις σκήτες οι ερημίτες ανέβαιναν ή πατώντας στα βαθουλώματα των βράχων ή με χειροποίητες ανεμόσκαλες, ενώ τα σκαλοπάτια σκαλίστηκαν στους βράχους μετά το 1920. 

ΜΟΝΗ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ 

Η Μονή της Υπαπαντής σήμερα είναι ακατοίκητη και ανήκει στη Μονή του Μεγάλου Μετεώρου, είναι σταυρεπίστεγος ναός, κατάγραφος με τοιχογραφίες που έγιναν το 1366/67. Η τοιχογράφηση αυτή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζωγραφικά σύνολα του δεύτερου μισού του ΙΔ΄ αιώνα και είναι η παλαιότερη που έχουμε στις μετεωρικές μονές. 

ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΤΕΩΡΟ 

Σταθμό ή μάλλον αφετηρία του οργανωμένου μετεωρίτικου μοναχισμού αποτελεί η ίδρυση της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου ή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος όπως ονομάστηκε λίγο αργότερα. Η μονή αυτή είναι η παλαιότερη, μεγαλύτερη και επισημότερη από τις υπάρχουσες σήμερα μετεωρικές μονές γιατί όπως είναι σκαρφαλωμένη πάνω στον επιβλητικό της βράχο, κυριαρχεί με τη θέση και τον όγκο της ανάμεσα στο μοναστικό συγκρότημα των Μετεώρων. Ιδρύθηκε λίγο πριν τα μέσα του ΙΔ΄ αιώνα από τον όσιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη, ο οποίος υπήρξε και ο πρώτος κτίτορας της μονής και οργανωτής συστηματικής μοναστικής κοινότητας.

Ο κατά κόσμο Ανδρόνικος μετά από πολλές περιπλανήσεις και αναζητήσεις σε Κωνσταντινούπολη, Κρήτη και Άγιο Όρος είχε ως τελικό σταθμό το Μεγάλο Μετέωρο. Ο βράχος του Στύλου όπου εγκαταστάθηκαν αρχικά οι μοναχοί Γρηγόριος και ο Αθανάσιος δεν επαρκεί για την ανήσυχη φύση του Αθανασίου, ο οποίος οδηγείται στο βράχο, το λεγόμενο Πλατύ Λίθο ή Πλατύλιθο, που ο ίδιος αποκαλεί Μετέωρο, ονομασία η οποία έμελλε να καθιερωθεί έκτοτε, να διατηρηθεί δια μέσου των αιώνων, να γενικευτεί στο σύνολο των γύρω μοναστηριών και βράχων και να ξεπεράσει πολύ τα όρια του ελλαδικού χώρου.

Στα μέσα του 14ου αι. κτίζει τον μικρό ναό, που σήμερα αποτελεί το ιερό του καθολικού της μονής, που αγιογραφείται στα 1483 και οι τοιχογραφίες αποτελούν ένα λαμπερό ζωγραφικό σύνολο, που αντιπροσωπεύει την τέχνη των τελευταίων παλαιολόγειων χρόνων, λίγο μετά την άλωση της Κων/πολης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παράσταση του Χριστού Αναπεσόντα, που νοηματικά ανήκει στον λειτουργικό κύκλο. Απεικονίζεται σε μικρή ηλικία ξαπλωμένος νωχελικά , η Παναγία το σκεπάζει και ένας άγγελος ή κρατά τα σύμβολα του Πάθους ή παίζει λύρα όπως στην παράσταση του νέου καθολικού της ίδια μονής.

Άμεσος διάδοχός του και δεύτερος κτίτορας της μονής ήταν ο πρώην βασιλεύς Ιωάννης Ούρεσης ο Παλαιολόγος, ο οποίος στα 1372 με 1373, κατέφυγε στη Μονή του Μεγάλου Μετεώρου, έγινε μοναχός Ιωάσαφ και στα 1544/45, επέκτεινε τον αρχικό ναό ακολουθώντας τον αθωνίτικο τύπο. Επιγραφή αναφέρει ότι το επώνυμο ως προς την τέχνη ζωγραφικό σύνολο, φιλοτεχνήθηκε το 1552 αλλά ο αγιογράφος κράτησε την ανωνυμία του. Μελετητές το αποδίδουν στον Θεοφάνη, τον μεγάλο Κρητικό ζωγράφο άλλοι σε μαθητές του και άλλοι στον ζωγράφο Τζώρτζη που το 1557 αγιογραφεί την Μονή Δουσίκου.

Από το νέο καθολικό, σημειώνουμε την παράσταση της Σταύρωσης με δύο άλλα επεισόδια τους νεκρούς που ανασταίνονται και τον διαμελισμό των ιματίων από μικρά παιδιά, και πάλι η παράσταση του Αναπεσόντα που τοποθετείται στα περισσότερα μνημεία σε περίοπτη θέση.

Μια επίσης σημαντική παράσταση εικονίζεται ο Αγ. Ιωάννης ο Θεολόγος, να στοχάζεται και ο μαθητής του ο Πρόχορος συγγράφει το ευαγγέλιο. ΄Ολες οι παραστάσεις προβάλλονται ως αυτοτελή επεισόδια, σαν πίνακες με μια κόκκινη ταινία να τις διαχωρίζει. Λάμψη και ποικιλία χρωμάτων συνδυάζονται με την τελειότητα της εκτέλεσης.

Λάμψη και χρώμα δεν δίνουν μόνον οι τοιχογραφίες αλλά και οι εικόνες του τέμπλου που χρονολογούνται 16ομε 17ο αι. Δύο αντιπροσωπευτικά δείγματα η Θ/κος Βρεφοκρατούσα και γύρω της σκηνές από τον Ακάθιστο ΄Υμνο και του Αγ. Ιωάννη Προδρόμου με σκηνές από τη ζωή του.

Η παλιά Τράπεζα της μονής ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα του 1557, ένα ενδιαφέρον αρχιτεκτονικό οικοδόμημα που με πέντε κίονες χωρίζεται σε δύο κλίτη και κοσμείται με πλινθόκτιστα τόξα, σταυροθόλια και θόλους. Σήμερα αποκαταστημένη, αναπαριστά ακριβώς τη λειτουργία όλα τα χρηστικά και λειτουργικά σκεύη.

Στο παλιό γηροκομείο-νοσοκομείο, που κτίσθηκε το 1572 με επίσης ιδιάζουσα αρχιτεκτονική, είναι διόροφο με περίτεχνη πλινθόκτιστη οροφή του ισογείου με κεντρικό θόλο που την ανωδομή του βλέπει ο επισκέπτης στον πάνω όροφο.

Εδώ φυλάσσονται σπάνιες φορητές εικόνες, όπως το δίπτυχο των παλαιολόγειων χρόνων όπου στο ένα φύλλο απεικονίζεται η Παναγία και στο άλλο ο Χριστός ως ΄Ακρα Ταπείνωση. Μοναδικό θέμα στην ιστορία της χριστιανικής τέχνης, όπου στο πρόσωπο της Παναγίας αποτυπώνεται διακριτικά η συγκρατημένη οδύνη και ο εσωτερικός πόνος και γενικά τα πρόσωπα αποπνέουν μια ευγένεια

Ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία του Μεγάλου Μετεώρου έχουν δύο εικόνες που δώρισε η Μαρία Παλαιολογίνα μετά το 1372 και πριν από το 1384 με επιγραφή Μαρία ευσεβεστάτη βασίλισσα Αγγελίνα Δούκενα η Παλαιολογίνα. H βασίλισσα απεικονίζεται γονατισμένη μικροσκοπική κάτω αριστερά. Κι αυτή η εικόνα προέρχεται από δίπτυχο και στο άλλο φύλλο εικονιζόταν ο Χριστός και ο σύζυγός της δεσπότης των Ιωαννίνων Θωμάς Πρελούμπιτς όπως επιβεβαιώνει το σωζόμενο αντίγραφο στον καθεδρικό ναό τηςCUENCA.

Την πλούσια και σπουδαία συλλογή του Μεγάλου Μετεώρου συμπληρώνουν τα 640 χειρόγραφα, έγγραφα και βιβλία που χρονολογούνται από τον 9ο έως και τον 19ο αι.

ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΝΑΠΑΥΣΑέχουμε την τέλεια εκπροσώπηση της εγγραφής των Μετεώρων στον κατάλογο της UNESCO, η κατοίκηση πάνω στους βράχους που για να διευκολυνθεί διαρθρώθηκε σε πατώματα ανάλογα με τη μορφή του βράχου.

 Δεν είναι εξακριβωμένο πού οφείλει την ονομασία της . Πιθανότατα σε κάποιον παλαιό κτίτορά της, που έφθασε στον βράχο αυτό το ΙΔ΄ αιώνα, ενώ άλλοι το συσχετίζουν ετυμολογικά με το ρήμα «αναπαύομαι», όποτε Αναπαυσάς θα πρέπει να σημαίνει τόπο ανάπαυσης και αναψυχής. Το μοναστήρι ανακαινίζεται ριζικά κατά την πρώτη δεκαετία του ΙΣΤ΄ αιώνα, με καθολικό αποτελείται, λόγω της στενότητας του βράχου, ένα μικρό μονόχωρο ναό, κατάγραφος εσωτερικά με τοιχογραφίες που υπογράφει σύμφωνα με επιγραφή ο Κρητικού ζωγράφος Θεοφάνης Στρελίτζας Μπαθάς και το έτος 1527. Είναι το πρώτο ενυπόγραφο έργο του ζωγράφου.

Ο πλούσιος εικονογραφικός διάκοσμος φέρει την προσωπική σφραγίδα με όλα τα χαρακτηριστικά του μεγάλου ζωγράφου. Το όνομά του ο μεγάλος κρητικός ζωγράφος Θεοφάνης Στρελίτζας Μπαθάς το αναφέρει σε επιγραφή όπου επίσης αναφέρεται και το έτος ιστόρησης 1527. Ευγένεια, μαλακοί και φωτεινοί τόνοι, πολύ σωστή χρωματική απόδοση, είναι λίγα από τα πολλά καλλιτεχνικά στοιχεία του.

Η παράσταση του κήτους που εξέει τον Ιωνά, θέμα που προεικονίζει την τριήμερη ταφή και Ανάσατση του Χριστού, η θυσία του Αβραάμ, παράσταση που ανήκει στον ευχαριστιακό κύκλο, είναι δύο αντιπροσωπευτικά δείγματα της τέχνης του Θεοφάνη.

Στον ίδιο κύκλο ανήκουν και οι σκηνές , η ΄Ιαση του Υδρωπικού ή θεραπεία του τυφλού που έχουν ως συνθετικό στοιχείο το νερό που θεραπεύει και ξεδιψάει, αντιπροσωπευτικά δείγματα της τέχνης του Θεοφάνη.

Μοναδική επίσης στον χώρο των Μετεώρων και η απεικόνιση του Αγ. Χριστοφόρου, προστάτη των παιδιών μετά από θαύμα σε μικρό παιδί. Επαναλαμβάνεται ο τύπος της Μ. Μεγίστης Λάυρας Αγίου ΄Ορους αλλά με πολύ έντονα δυτικά στοιχεία.

Επίσης συναντάται για πρώτη φορά, η σκηνή που ο Αδάμ ονοματίζει τα ζώα.

Η σκηνή θα επαναληφθεί 40 χρόνια μετά στο καθολικό της Μονής Δοχειαρίου Αγ. ΄Ορους, ενώ στο Μουσείο Μπενάκη υπάρχει σχέδιο πάνω σε χαρτί που δείχνει την απήχηση του θέματος σε λαϊκές εκφράσεις της μεταβυζαντινής ζωγραφικής.

ΜΟΝΗ ΒΑΡΛΑΑΜ 

Στον επιβλητικό βράχο, απέναντι από το βράχο της Μονής του Μεγάλου Μετεώρου, που κατοικήθηκε, όπως φαίνεται, για πρώτη φορά στα μέσα του ΙΔ΄ αιώνα από τον ασκητή Βαρλαάμ υψώνεται η Μονή Βαρλαάμ.

Το καθολικό που έκτισαν στα 1541/42, όπως μαρτυρεί η σχετική κτητορική επιγραφή οι Γιαννιώτες αδελφοί ιερομόναχοι Θεοφάνης και Νεκτάριος οι Αψαράδες, τοιχογραφήθηκε το έτος 1548 και με βάση τεχνοτροπικά στοιχεία, που συναντάμε και στη μονή της Μεγίστης Λάυρας στο Άγιο ΄Ορος, η τοιχογράφηση αποδίδεται στο ζωγράφο Φράγκο Κατελάνο. Το καθολικού κατάγραφο με τις παραστάσεις του Χριστού και της Παναγίας να κυριαρχούν δίπλα από τις αντίστοιχες δεσποτικές, στους ανατολικούς πεσσούς του ναού, πλάγια του τέμπλου. Επίσης οι παραστάσεις των Αγ. Αναργύρων, άγιοι που ασχολούνται με την ιατρική χωρίς αμοιβή και εξ αιτίας αυτού έγιναν πολύ δημοφιλείς και οι πιστοί προσφεύγουν σ΄ αυτούς με επικλήσεις για τις διάφορες ασθένειες. Οι άγιοι αποδίδονται να κρατούν στα χέρια τους ιατρικά σύμβολα και κουτί φαρμάκων. Eνδιαφέρουσα η εντυπωσιακή αλληγορική παράσταση του όσιου ασκητή Σισώη που θρηνεί πάνω πάνω από τον ανοικτό τάφο με τον σκελετό του Μ. Αλέξανδρου. Συμβολίζει την ματαιότητα των εγκοσμίων και την αναπόφευκτη ανθρώπινη μοίρα: «Πάντα ματαιότης τα ανθρώπινα όσα ουχ υπάρχει μετά θάνατον, ου παραμένει πλούτος, ου συνοδεύει η δόξα, επελθών γαρ ο θάνατος πάντα ταύτα εξηφάνισται..»

Κι εδώ αξιόλογα κτίσματα είναι η παλαιά τράπεζα παραμένει ως τράπεζα, η εστία- μαγιρείο με πλούσια αρχιτεκτονική που σήμερα λειτουργεί ως σκευοφυλάκειο- μουσείο.

Η μονή διαθέτει πλούσια και αξιόλογη συλλογή χειρογράφων, περίπου 290, καθώς εδώ στα τέλη του 16ου-αρχές 17ου αι. λειτούργησε το πιο οργανωμένο βιβλιογραφικό εργαστήριο των μετεώρων όπου εργάζονταν μεθοδικά και εντατικά ειδικευμένοι καλλιγράφοι και γραφείς – διακοσμητές κωδίκων, πολλοί από τους οποίους ανήκουν στον καλλιτεχνικό κύκλο της Βλαχίας. 

ΜΟΝΗ ΡΟΥΣΑΝΟΥ 

Και εδώ η αιτία της εγγραφής απόλυτα δικαιολογημένη, ενώ η επωνυμία δεν είναι εξακριβωμένη. Οφείλεται, πιθανότατα, στον πρώτο οικιστή του βράχου ή στον κτίτορα του παλαιού ναού (ΙΔ΄ / ΙΕ΄ αι.). Τη σημερινή οικοδομική μορφή του πήρε το μοναστήρι στα μέσα του ΙΣΤ΄ αιώνα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοιχογραφίες του καθολικού που έγινε το 1560, αλλά και οι τοιχογραφίες του νάρθηκα. Την βόρεια πλευρά καλύπτει η επιβλητική και πολυπρόσωπη σύνθεση της Δευτέρας Παρουσίας, ενώ τις υπόλοιπες μαρτύρια αγίων, σαν πίνακες.

ΜΟΝΗ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ

Με πολύ δύσκολη και επίπονη πρόσβαση αφού είναι σκαρφαλωμένη σε απότομο βράχο που παλιότερα ανέβαινε κανείς με ανεμόσκαλα ή με το παραδοσιακό δίχτυ. Στα 1925 έγινε λαξευτή κλίμακα με 140 περίπου σκαλοπάτια της, που χρησιμοποιεί ο σημερινός επισκέπτης. Είναι όμως πολυφωτογραφημένη μονή. Κατά την παράδοση, που δεν επιβεβαιώνεται όμως και από άλλες μαρτυρίες και πηγές, η μονή πρωτοκτίστηκε το 1438 από κάποιο μοναχό Δομέτιο.

Για το πρόσωπο αυτό τίποτε απολύτως δεν γνωρίζουμε. Δεν αποκλείεται, όπως συνέβη και στους περισσότερους άλλους μετεωρίτικους βράχους, οι πρώτοι ερημίτες να έκτισαν εδώ τα ασκηταριά τους στις αρχές του ΙΔ΄ αιώνα.

Ο σημερινός κυρίως ναός αντιπροσωπεύει την αρχαιότερη σωζόμενη οικοδομική φάση του μοναστηριού και είναι το πιο ενδιαφέρον από τα κτίσματά του και όπως μαρτυρεί ενεπίγραφη πλάκα στο νότιο εξωτερικό τοίχο, κτίσθηκε στα 1475/76.

Το τέλος της διαδρομής είναι η πιο προσπελάσιμη μονή, η ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ

Γυναικεία και πολυδραστήρια μονή, που κτίσθηκε στο α΄ μισό του ΙΕ΄ αιώνα με αρχικό καθολικό έναν μικρό ναϊσκο που πιθανότατα γύρω στα 1545 ή λίγο αργότερα, έγινε και η αγιογράφησή του από άγνωστο αλλά με ιδιαίτερες καλλιτεχνικές ικανότητες ζωγράφο. Στα 1798 κτίστηκε το σημερινό επιβλητικό καθολικό, προς τιμήν του Αγίου Χαραλάμπους, του οποίου η κάρα φυλάσσεται εκεί ως ιερό θησαύρισμα, δώρο πολυτίμητο ρουμανικών ηγεμονικών οίκων.

Με ιδέες και εργασίες των ιδίων των μοναχών η παλαιά Τράπεζα της μονής μετατράπηκε σε μουσείο όπου είναι εκτεθειμένα αξιόλογα εκκλησιαστικά κειμήλια, όπως φορητές μεταβυζαντινές εικόνες, χρυσοκέντητα άμφια και άλλα υφαντά, ξυλόγλυπτοι σταυροί, περίτεχνα έργα αργυροχοΐας και μεταλλοτεχνίας. Πλούσια είναι και η συλλογή των χειρογράφων, αρκετά από τα οποία κοσμούνται με καλλιτεχνικές και άλλα πολύχρωμα διακοσμητικά μοτίβα.

Ο πλούτος της πολιτιστικής κληρονομιάς των βράχων με τη φυσική ποικιλομορφία του οικοσυστήματος αντικατοπτρίζουν την εξέχουσα οικουμενική αξία του μνημείου, το οποίο ενεγράφη στον Κατάλογο μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, το 1988. Στα Μετέωρα κάλλιστα μπορούν να διαμορφωθούν πολιτιστικές – Θρησκευτικές διαδρομές, οι οποίες αφενός διαθέτουν όλο το αναγκαίο υπόβαθρο, ώστε να αναδειχθούν και αφετέρου μπορούν να καταστούν μακροπρόθεσμα βιώσιμες. Ως 1η Διαδρομή προτείνεται η διαδρομή : Ι. Μ. Αγ. Στέφανου – Ι. Μ. Αγ. Τριάδας – Ι. Μ. Βαρλαάμ – Ι. Μ. Μεγάλου Μετεώρου, ενώ ως 2η η Διαδρομή : Ι. Μ. Αγ. Νικολάου Αναπαυσά – Ι. Μ. Ρουσάνου – Ι. Μ. Βαρλαάμ – Ι. Μ. Μεγάλου Μετεώρου.

Τα Μετέωρα προσελκύουν μεγάλο αριθμό επισκεπτών που τα τελευταία χρόνια αυξάνεται συνεχώς και οι επισκέπτες προέρχονται κυρίως από τις Η.Π.Α. την Ευρώπη και τις ανατολικές χώρες.

Στο πέρασμα των αιώνων τα Μετεωρίτικα μοναστήρια έχουν να μας επιδείξουν πλούσια δράση, όχι μόνο στον Ορθόδοξο Μοναχισμό και στην Eκκλησία αλλά και στο Έθνος, τότε με την διατήρηση της εθνικής συνείδησης μέσω της χρηματοδότησης σχολείων και την ενίσχυση του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, σήμερα με την πλούσια και πολύπλευρη δράση τους: (1) με έργα πνευματικά, προς στήριξη χιλιάδων πιστών που προσφεύγουν στις μονές για πνευματική ενίσχυση και παρηγορία· (2) έργα κοινωνικά, με την οικονομική ενίσχυση πολλών αδύναμων οικονομικά συνανθρώπων μας, αλλά και των τοπικών κρατικών υποδομών της Καλαμπάκας· (3) με την αναστήλωση των μνημείων και τη συντήρηση των κειμηλίων τους, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση της Ορθόδοξης μοναστικής παράδοσης.

Εδώ τελειώνει το σύντομο οδοιπορικό στα Μετέωρα αλλά εμείς θέλουμε να σας γνωρίσουμε μόνον οπτικά και άλλα μνημεία που η σφραγίδα τους, έχει περάσει τη περιοχή μας.

ΠΗΓΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ:kalampaka.com