Σχεδιάζοντας μια διδασκαλία «αλλιώς» – Ένα συνέδριο για την Ιστορία στο οποίο τον λόγο έχουν οι Μαθητές!!!

Στην Αθήνα το τριήμερο 10-12 Μαΐου θα διεξαχθεί το Μαθητικό Συνέδριο με την συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας όλης της χώρας

Προφορική ιστορία και διδακτική της Ιστορίας: σχεδιάζοντας μια διδασκαλία «αλλιώς», είναι το θέμα του συνεδρίου που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα το τριήμερο 10-12 Μαΐου.

Ένα συνέδριο το οποίο θα φέρει στην επιφάνεια άγνωστες πτυχές της ιστορίας, τις οποίες θα κληθούν να μεταφέρουν στους μαθητές οι εκπαιδευτικοί, αλλά ταυτόχρονα οι μαθητές με τις απορίες θα δώσουν τα κατάλληλα ερεθίσματα στους δασκάλους και στους καθηγητές να ερευνήσουν την ιστορική κληρονομιά.

Ο τρόπος που διδάσκεται το μάθημα της ιστορίας στα σχολεία, σπάνια καταφέρνει να κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών, με αποτέλεσμα να καταλήγει στη στείρα απομνημόνευση για τις ανάγκες των εξετάσεων. Γενική είναι η διαπίστωση ότι οι μαθητές τελειώνουν το σχολείο χωρίς να έχουν μάθει Ιστορία, χωρίς να έχουν κατανοήσει το ιστορικό γίγνεσθαι. Παρόλο που στα προγράμματα σπουδών ως βασικός σκοπός του μαθήματος δεν ορίζεται η απομνημόνευση γεγονότων και χρονολογιών αλλά η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και της ιστορικής συνείδησης, οι περισσότεροι θα συμφωνήσουμε ότι κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Ακόμα και τα νέα προγράμματα αναφέρονται κυρίως στη «διδακτέα ύλη» και ελάχιστα στον τρόπο διδασκαλίας. Στην εποχή μας, όμως, μια εποχή μεγάλων κοινωνικών αναδιαρθρώσεων και αναταράξεων, η γνώση της Ιστορίας είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαία, γιατί η ιστορική μάθηση «αν και είναι στραμμένη στο παρελθόν, αποβλέπει στο παρόν και οπλίζει τον άνθρωπο να αντιμετωπίσει το μέλλον του», όπως έλεγε και ο Παπανούτσος τη δεκαετία του 1960.

Ο στόχος του Μαθητικού Συνεδρίου είναι να προτείνει μια διδασκαλία της Ιστορίας ‘αλλιώς’ και πιο συγκεκριμένα την ένταξη της προφορικής ιστορίας στην εκπαιδευτική διαδικασία. Το συνέδριο θα αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο αφορά την παρουσίαση εργασιών που έχουν υλοποιηθεί με τη χρήση προφορικών μαρτυριών και το δεύτερο είναι η διενέργεια επιμορφωτικών σεμιναρίων – εργαστηρίων για μαθητές και εκπαιδευτικούς.

Προτείνουμε τη χρήση της προφορικής ιστορίας στην εκπαιδευτική διαδικασία, γιατί ο στόχος της δεν είναι απλώς να περιγράψει ένα «νεκρό» παρελθόν, αλλά να χρησιμοποιήσει το παρελθόν για να μετασχηματίσει το παρόν και να δημιουργήσει το μέλλον γιατί η προφορική ιστορία παρέχει νέους τρόπους για να κατανοήσουμε το παρελθόν∙ παρέχει ακόμα τη δυνατότητα μιας κριτικής οπτικής του ιστορικού γίγνεσθαι∙ δεν αφορά μόνο την Ιστορία, αλλά και τη μνήμη των γεγονότων αφορά και τη δημόσια ιστορία: τη βιωματική εμπλοκή των ανθρώπων σε πτυχές της καθημερινής ζωής που δεν αποτυπώνονται σε συμβατικά αρχεία. Τέλος, η συγκέντρωση προφορικών μαρτυριών συνιστά ένα γοητευτικό ταξίδι στις ζωές των άλλων που προσφέρει γνώσεις και εμπειρίες για το παρελθόν∙ οι μαθητές μετατρέπονται σε ερευνητές από παθητικοί αποδέκτες γνώσης μπορούν να μετατραπούν σε δημιουργούς της γνώσης.

Το Μαθητικό Συνέδριο φιλοδοξεί να συνθέσει τις διάσπαρτες δουλειές εμπνευσμένων εκπαιδευτικών με τους μαθητές τους και να προτείνει μια διδασκαλία ‘αλλιώς’ που θα συνδέει την Ιστορία με την τοπική κοινότητα, το τοπικό (local) με το παγκόσμιο (global), το μερικό με το γενικό, που θα αναπτύσσει την κριτική σκέψη, την έρευνα, τον διάλογο ανάμεσα στις γενιές, που θα δημιουργεί πολίτες ευαίσθητους στα νέα κοινωνικοπολιτικά και περιβαλλοντικά δεδομένα, που θα δίνει στους μαθητές τη δυνατότητα να αποκτήσουν μια δημιουργική σχέση με το παρελθόν τους, η οποία θα προάγει την ιστορική συνείδηση, θα ενισχύει τη συνεργατική μάθηση, θα εξασκεί τις επικοινωνιακές τους δυνατότητες, μέσω της συλλογής των προφορικών μαρτυριών, και τις οργανωτικές τους ικανότητες με την αρχειοθέτησή τους και η οποία τελικά θα παράγει νέα ιστορικά τεκμήρια και μια ‘άλλη’ ματιά στην Ιστορία, πιο ανθρωποκεντρική.

Ως ενδεικτικές αλλά όχι αποκλειστικές θεματικές του συνεδρίου προτείνουμε:

  • Η εμπειρία της συνέντευξης

Οι μαθητές θα έχουν τη δυνατότητα να περιγράψουν την εμπειρία τους από την επικοινωνία με τους πληροφορητές, τι έμαθαν, εάν και πως άλλαξε η εικόνα του παρελθόντος που είχαν σε σχέση με το μάθημα της ιστορίας.

  • Προφορική Ιστορία και ιστορική χαρτογράφηση

Στοχεύει στη σύνδεση του χώρου και του τόπου με τα ιστορικά γεγονότα. Η νέα τεχνολογία, με την οποία οι μαθητές είναι εξοικειωμένοι, καθώς και η ύπαρξη διαδραστικών πινάκων στα σχολεία, που συνήθως χρησιμοποιούνται ως οθόνες, θεωρούμε ότι αποτελούν πρόσφορα μέσα για μια δημιουργική χαρτογράφηση της μνήμης (memory mapping): την τοποθέτηση των προφορικών μαρτυριών πάνω στο χάρτη της γειτονιάς, της πόλης, του νομού, της χώρας μας ή τον παγκόσμιο χάρτη. Το πρόγραμμα του συνεδρίου προβλέπει και τη διεξαγωγή σεμιναρίου – εργαστηρίου ιστορικής χαρτογράφησης.

  • Προφορική Ιστορία και ντοκιμαντέρ

Στην κοινωνία της εικόνας το ντοκιμαντέρ μπορεί να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό μέσο για τη δημιουργική παρουσίαση της μνήμης των ‘απλών’ ανθρώπων, η οποία φέρνει τους αφανείς στο ιστορικό προσκήνιο με τη χρήση των οπτικοακουστικών μέσων. Η καταγραφή με τη βιντεοκάμερα, το «κόψιμο» των βίντεο και το μοντάζ δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να κατανοήσουν καλύτερα τον ρόλο του υποκειμένου, τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι νοηματοδοτούν και ερμηνεύουν τα γεγονότα της ζωής τους και τελικά να συνθέσουν

Πρώτη δημοσίευση άρθρου κ.  Κώστα Αγγελάκος, εκπαιδευτικός

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *