Με τέχνη και μαστοριά οι Φαρκαδόνιοι ξεκίνησαν την απόσταξη του τσίπουρου

Με τέχνη και μαστοριά που γνωρίζουν οι παλιότεροι και την μεταφέρουν στις νεότερες γενιές και φυσικά την παραδοσιακή συνταγή και τη διάθεση που κατέχουν χρόνια τώρα οι ειδικοί του είδους, τα καζάνια στην περιοχή της Φαρκαδόνας για την παραγωγή του τσίπουρου πήραν φωτιά.

Η θερμοκρασία λοιπόν ανεβαίνει, τα στέμφυλα κοχλάζουν και οι υδρατμοί που στη συνέχεια ψύχονται βγάζουν το πρωτοστάλαγμα, του παραδοσιακού ποτού της περιοχής μας και του τόπου μας. Του ποτού για την χαρά και την λύπη. Του ποτού που μας συντροφεύει κάθε στιγμή σκέτο ή και με καλό μεζέ.

Το «KriniLive» αποφάσισε να επισκεφτεί τρία χωριά της περιοχής μας καταγράφοντας την όλη διαδικασία της απόσταξης. Μια διαδικασία τόσο διαφορετική σε σχέση με το παρελθόν, όπου τα παραδοσιακά καζάνια, πλέον αντικαταστάθηκαν υπερσύγχρονο εξοπλισμό ενώ τη θέση των ξύλων λαμβάνει το προπάνιο. Εντούτοις ακόμη κι έτσι η διαδικασία είναι εξίσου μυσταγωγική, ειδικά τα βράδια του φθινοπώρου, όταν ο αέρας στα χωριά μας ευωδιάζει αλκοόλη. Τα βράδια λοιπόν που ο αέρας στα χωριά μας μεταφέρει από την μια άκρη στην άλλη το άρωμα του γλυκάνισου και των λοιπών μυρωδικών που κάνουν το τσίπουρό μας διαφορετικό, ευφραίνοντας τις ψυχές νεαρών και μεγαλύτερων ηλικιών που το καταναλώνουν.

Στην περιοχή μας σήμερα υπάρχουν τρία σύγχρονα καζάνια. Τρία μικρά αποστακτήρια στη Νομή, στην Κρήνη και στους Ταξιάρχες που τηρούν όλους τους κανόνες για την απόσταξη του τσίπουρο.

Η διαδικασία παραγωγής είναι λίγο-πολύ η ίδια σε όλα τα αποστακτήρια. Αφού πιεστούν τα σταφύλια για την εξαγωγή του γλεύκους, που προορίζεται για την οινοποίηση, τα στέμφυλα οδηγούνται σε ανοξείδωτες δεξαμενές όπου τα σάκχαρα του ελάχιστου γλεύκους που έχει απομείνει ζυμώνουν σε μια μάλλον χαμηλή θερμοκρασία, γύρω στους 20 C. Όταν ολοκληρωθεί η ζύμωση, τα στέμφυλα αποστάζονται σε μικρούς χάλκινους άμβυκες ασυνεχούς (διπλής) απόσταξης.

«Ιεροτελεστία»

dsc_9751

Ο κ. Γιώργος Καϊνανάς

«Η παραγωγή του τσίπουρου σημαίνει διασκέδαση, είναι μια ιεροτελεστία. Μαζευόμαστε αρκετά άτομα κατά την παραγωγή, πίνουμε, τρώμε διασκεδάζουμε είναι μια διαφορετική κατάσταση που λίγοι έχουν την χαρά να τη βιώσουν», ήταν τα πρώτα λόγια του κ. Γιώργου Καϊνανά.

Ο κ. Καϊνανάς κατάγεται από το Δ.Δ. Νομής του Δήμου Φαρκαδόνας. Από μικρή ηλικία καλλιεργεί το δικό του αμπέλι και παράγει το δικό του ξεχωριστό τσίπουρο. Έμαθε την τέχνη από τους γονείς του. Πλέον ο ίδιος μεταφέρει τις γνώσεις και την εμπειρία του στο γιο του Βαγγέλη, ο οποίος έρχεται να ακολουθήσει τα μυστικά της παραγωγής.

Ο κ. Καϊνανάς τα τελευταία χρόνια δημιούργησε ένα σύγχρονο αποστακτήριο όπου συγκεντρώνονται αρκετοί αμπελουργοί από την περιοχή και όμορους νομούς για να παράξουν το τσίπουρό τους.

«Η παραγωγή του τσίπουρο ίσως για πολλούς είναι δύσκολη υπόθεση, για όσους γνωρίζουν όμως είναι μια απλή διαδικασία. Χρειάζεται τέχνη, πείρα και μεράκι», τόνισε ο ίδιος.

Απαντώντας σε όλους εκείνους που υποστηρίζουν ότι το ντόπιο τσίπουρο πωλείται ακριβά υποστήριξε ότι απαιτείται κόπος και υψηλό κόστος.

Δουλειά και αγώνας

Λίγα χιλιόμετρα μακριά από τη Νομή, το «KriniLive» επισκέφτηκε ένα ακόμη αποστακτήριο. Κατά την επίσκεψη μας στους Ταξιάρχες συναντήσαμε το ίδιο ακριβώς σκηνικό της απόσταξης.

Το καζάνι περιτριγυρισμένο από μια παρέα ανθρώπων που παρακολουθούσαν τη διαδικασία απόσταξης. Στην παρέα του συγκεκριμένου αποστακτηρίου συναντήσαμε τον κ. Βασίλη Ζαμπράκα.

dsc_9797

Ο κ. Βασίλης Ζαμπράκας

Έναν ηλικιωμένο άνδρα που γύρισε το χρόνο πίσω για να θυμηθεί την παλιά μέθοδο της απόσταξης.

«Από μικρή ηλικία θυμάμαι σήμαινε συναγερμός το Σεπτέμβριο. Ο τρύγος ξεκινούσε γύρω στα μέσα του Τρυγητή (Σεπτέμβρη).

Λίγες μέρες αργότερα ξεκινούσε η προετοιμασία για την παραγωγή ενός άλλου αγαθού που δίνει το αμπέλι και είναι το τσίπουρο».

Παρατηρούσαμε τον μπάρμπα-Βασίλη με προσοχή, ενώ στο πρόσωπο του διακρίναμε τη γαλήνη, την ηρεμία αλλά και την ικανοποίηση για το νέο απόσταγμα.

Στο ερώτημα μας, αν άλλαξε κάτι από το χθες έως το σήμερα, η απάντηση που μας έδωσε μας προκάλεσε εντύπωση.

«Δουλειά κι αγώνας, αγώνας και ταυτόχρονα γλέντι. Αυτό όμως δεν μας έκανε να το βάζουμε κάτω. Η σημερινή απόσταξη είναι διαφορετική. Η τεχνολογία προχώρησε. Τα σημερινά καζάνια είναι πολυτέλεια. Για να βγάλουμε το τσίπουρο εργαζόμασταν από το καλοκαίρι με την κοπή των ξύλων, το τρύγο και το φθινόπωρο την παραγωγή τσίπουρου. Μερόνυχτα να κουβαλάμε ξύλα, να τα βάζουμε στην φωτιά για να βράσουν τα στέμφυλα και στην συνέχεια με κρύο ή με βροχή να τρέχουμε για να βγάλουμε το τσίπουρο. Ταλαιπωρία η οποία πλέον με την τεχνολογία έχει απομακρυνθεί», σημείωσε ο κ. Βασίλης.

Παραδοσιακά

Παραδοσιακές συνταγές χρησιμοποιούν οι Φαρκαδόνιοι για την παραγωγή του τσίπουρου. Αυτές τις συνταγές καταγράψαμε κατά την επίσκεψή μας στο αποστακτήριο του κ. Στέφανου Τριανταφύλλου στην Κρήνη.

dsc_9827

Ο κ. Στέφανος Τριανταφύλλου

Εκεί συναντήσαμε μια μεγάλη παρέα, η οποία συντρόφευε την παραγωγή του τσίπουρου, με καλό φαγητό και με την συντροφιά του κ. Αποστόλη Γκουζιώτη που μας χάρισε μερικές αυτοδίδακτες νότες με την φλογέρα του, καταγράψαμε την διαδικασία, λαμβάνοντας κάποιες από τις συνταγές.

dsc_9700

Ο κ. Αποστόλης Γκουζιώτης

Με την ολοκλήρωση της πρώτης απόσταξης το πρωτοστάλαγμα εισέρχεται για την δεύτερη βράση στο καζάνι. Πέραν της πρώτης απόσταξης στο καζάνι πολλοί βάζουν τα δικά τους αρωματικά υλικά για να κάνουν ακόμη πιο εύγευστο και αρωματικό το τσίπουρο.

Γλυκάνισο, ξύλο κανέλας, μαστίχα, μήλα, κυδώνια, κρεμμύδια, καλαμπόκι, κριθάρι, μοσκοκάρυδο, αλάτι, γαρίφαλο, είναι λίγα από τα υλικά που κάνουν το τσίπουρο της περιοχής να ξεχωρίζει.

Όσο για τους βαθμούς 50-55 δηλαδή 19-22 περίπου γράδου. Η ώρα περνούσε, η παρέα συνέχιζε το σεργιάνι στην παράδοση, συνέχιζε τα ήθη και τα έθιμα που μένουν μέχρι σήμερα ανεξίτηλα στο χρόνο. Τα ποτά και η τσιπουροκατάνυξη ανέβαζαν περισσότερο την διάθεση μας.

Δυστυχώς όμως ο χρόνος μας πιέζει.

Χαιρετίσαμε την παρέα και ανανεώσαμε την επίσκεψη μας σε μια νέα συνάντηση, όπου θα δοκιμάσουμε πλέον με τη συνοδεία μεζέ το παραδοσιακό ρόφημα.