Εμμανουήλ Τιμόνης και Ιάκωβος Πυλαρινός – Οι Έλληνες γιατροί και μια γυναίκα από χωριό της Θεσσαλίας πίσω από το εμβόλιο κατά της ευλογιάς που «έσωσε» τον κόσμο

Η ανακάλυψη του εμβολίου κατά της ευλογιάς που «θέρισε» εκατομμύρια ζωές τους περασμένους αιώνες βασίστηκε στην έρευνα δύο Ελλήνων Γιατρών οι οποίοι παρατήρησαν μιά απλή Ελληνίδα χωρική κάπου στη Θεσσαλία να τρίβει την πληγή κάποιου προβάτου προσβεβλημένου από ευλογιά και στη συνέχεια να ενοφθαλμίζει τον γδαρμένο ιστό στο χέρι παιδιών, πού με αυτόν τον τρόπο αποκτούσαν ανοσία στο καταραμμένο νόσημα.

Η ευλογιά εμφανίστηκε στη γη πριν από χιλιάδες χρόνια με τον πρώτο επιβεβαιωμένο θάνατο να χρονολογείται γύρω στο 1150 π.Χ, καθώς εξανθήματα βρέθηκαν στο μουμιοποιημένο σώμα του Φαραώ Ραμσή V της Αιγύπτου. Τον 5o με 7o αιώνα μ.Χ. η ευλογιά έφτασε στην Ευρώπη και τους επόμενους αιώνες «σάρωσε» την Κεντρική και Βόρεια Αμερική. Υπολογίζεται ότι τον 20ο αιώνα, η ευλογιά σκότωσε γύρω στους 500 εκατομμύρια ανθρώπους. Η τελευταία διάγνωση ατόμου που προσεβλήθη από ευλογιά με φυσικό τρόπο καταγράφτηκε στις 26 Οκτωβρίου 1977. Η μετάδοση της νόσου γινόταν μέσω της εισπνοής των αερομεταφερόμενων ιών της ευλογιάς, συνήθως από σταγονίδια από τη στοματική τη ρινική κοιλότητα ή από τον βλεννογόνο του φάρυγγα ενός μολυσμένου ατόμου.

Το 1984 η επάρατη νόσος της ευλογιάς εξαφανίστηκε επίσημα (WHO 1984). Υπήρξε μια σοβαρή ιογενή εξανθηματική νόσο της παιδικής ηλικίας, με μεγάλη μεταδοτικότητα και υψηλά ποσοστά θνησιμότητας (10-30%). Από τις επιπλοκές της νόσου ήταν η τύφλωση,  λόγω της ιογενούς κερατίτιδας που προκαλούσε ενώ όσα παιδιά διασώζονταν είχαν στο πρόσωπο τους δύσμορφα σημάδια-ουλές, τα οποία τα συνόδευαν σε ολόκληρη τη ζωή τους (βλογιοκομμένος).

Το 1796 ο Βρετανός Ιατρός Edward Jenner ανακάλυψε τον δαμαλισμό, τον εμβολιασμό κατά της ευλογιάς. Ωστόσο, σχεδόν 80 χρόνια πριν δύο Έλληνες γιατροί ο Εμμανουήλ Τιμόνης (1669-1718/1720) και ο Ιάκωβος Πυλαρινός (1659-1718), δημοσίευσαν το 1714 στο Αγγλικό περιοδικό “Philosophical Transactions” της Royal Society του Λονδίνου, την πρώτη επιστημονική εφαρμογή του εμβολιασμού που ονομάσθηκε «ευλογιασμός» (variolatio) και αποτέλεσε πρόδρομο μέθοδο του δαμαλισμού (vaccinatio).

Ο «ευλογιασμός», ήταν μέθοδος τεχνητής ανοσοποίησης με τη λήψη υγρού (πύου) από φλύκταινες ελαφρά πασχόντων από ευλογιά ή ευρισκομένων στο στάδιο της αναρρώσεως και στην συνέχεια στην εμφύτευση (ενοφθαλμισμό) μετά από σκαριφισμούς στο δέρμα υγιών παιδιών, με αποτέλεσμα να εκδηλώνεται ηπιότερη νόσος, να καθίστανται τα παιδιά άνοσα και να μην προσβάλλονται πλέον από τη μάστιγα της ευλογιάς.

Ποιοι ήταν οι Έλληνες γιατροί Εμμανουήλ Τιμονής και Ιάκωβος Πυλαρινός

Ο Εμμανουήλ Τιμόνης είχε γεννηθεί στη Χίο και σπούδασε στην Ιατροφιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Πάδοβας της Ιταλίας. Εργάστηκε ως ιατρός στην Κωνσταντινούπολη και υπήρξε αρχίατρος του Σουλτάνου. Ακολούθησε σπουδές στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης της Αγγλίας και το 1703 ανακηρύχθηκε διδάκτωρ και μέλος της Βασιλικής Ιατρικής Εταιρείας του Λονδίνου (Royal Society of London). Τον Μάϊό του 1714, οι έρευνα και οι παρατηρήσεις του Τιμονή δημοσιεύτηκεν σε συνεδρία της Εταιρείας. Ο Τιμονής κατέγραφε τις παρατηρήσεις του περί της επιστημονικής μεθόδου του «ευλογιασμού», από τον φίλο του ιατρό John Woodward με τίτλο «Μία πραγματεία ή ιστορία της προλήψεως της ευλογιάς με εντομή ή ενοφθαλμισμό, όπως από καιρό εφαρμόζεται στην Κωνσταντινούπολη. Απόσπασμα της επιστολής του Εμμανουήλ Τιμόνη». Την ίδια χρονιά η εργασία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου (Φιλοσοφικά Πρακτικά) (Εικ. 2 ).

Ο Ιάκωβος Πυλαρινός είχε παράλληλο βίο με τον Τιμονή. Είχε γεννηθεί στην Κεφαλλονιά και είχε σπουδάσει στη Νομική και Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Πάδοβας. Ταξίδεψε σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας,στη Ρωσία, τη Μολδοβλαχία, την Αίγυπτο και τη Μικρά Ασία και μεταξύ άλλων υπήρξε προσωπικός ιατρός του ηγεμόνα της Σερβίας, του Βενετσιάνου στρατηγού Φραγκίσκου Μοροζίνη, του διοικητή της Κρήτης Ισμαήλ Πασά, των ηγεμόνων της Μολδοβλαχίας, καθώς επίσης και αρχίατρος του Μεγάλου Πέτρου της Ρωσίας. Τελικά εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη και το 1714 δημοσίευσε στο περιοδικό της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου (Φιλοσοφικά Πρακτικά), τη μελέτη του για τον «ευλογιασμό» με τίτλο “ Pylarinus, James. M. D. A new and safe method of procuring the small pox by transplantation, lately invented and drawn into use”. Ένα χρόνο αργότερα δημοσίευσε στη Βενετία με την έγκριση της Ιεράς Εξετάσεως στη λατινική γλώσσα τη σημαντική μελέτη του για τον «ευλογιασμό» με τίτλο “Nova et tuta Variolas Excitandi per Transplantationem Methodus; Nuper inventa & in usum tracta…”, δηλ. «Νέα και ασφαλής μέθοδος αποφυγής της ευλογιάς δια μετεμφυτεύσεως, η οποία εφευρέθηκε προσφάτως και έχει τεθεί σε χρήση».

Εμμανουήλ Τιμόνης και Ιάκωβος Πυλαρινός - Οι Έλληνες γιατροί πίσω από το εμβόλιο κατά της ευλογιάς που «έσωσε» τον κόσμο

Edward Jenner (1749-1823)

Όπω περιέγραφε ο Ιάκωβος Πυλαρινός παρατήρησε μιά απλή Ελληνίδα χωρική κάπου στη Θεσσαλία να τρίβει την πληγή κάποιου προβάτου προσβεβλημένου από ευλογιά και στη συνέχεια να ενοφθαλμίζει τον γδαρμένο ιστό στο χέρι παιδιών, πού με αυτόν τον τρόπο αποκτούσαν ανοσία στο καταραμμένο νόσημα. Μάλιστα, όπως ανέφερε, είχε εφαρμόσει από το 1701 τον εμβολιασμό σε πειραματικό στάδιο σε παιδιά της Κωνσταντινούπολης. Οι δύο Έλληνες πρωτοπόροι ιατροί έγραφαν ότι η μέθοδος του «ευλογιασμού» προήλθε από την Ασία και οι ντόπιοι πληθυσμοί κυρίως της Κιρκασίας και της Γεωργίας, τη χρησιμοποιούσαν για την προφύλαξη των παιδιών τους από τις παραμορφώσεις που προκαλούσε η νόσος.

Ο Τιμόνης και ο Πυλαρινός υπήρξαν εισηγητές της πρώτης επιστημονικής εφαρμογής του εμβολιασμού για την καταπολέμηση της ευλογιάς, με την μέθοδο του «ευλογιασμού», στις αρχές του 18ου αιώνα. Μερικές δεκαετίες αργότερα, ο Edward Jenner αξιοποίησε τις εμπειρικές του παρατηρήσεις και κατάφερε να δώσει τέλος στο πρόβλημα της ευλογιάς.

thecaller.gr


Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *