Παγκόσμια Ημέρα Τροφίμων: επιδίωξη για μηδενική πείνα

Στην Παγκόσμια Ημέρα Τροφίμων και στην επιδίωξη όλων μας για μηδενικά ποσοστά πείνας, επικεντρώνει την προσοχή της η συντοπίτισσα εκπαιδευτικός Βιολόγος κα Μαρία Ζαχαρή. Με άρθρο της που δημοσιεύτηκε και στην τοπική εφημερίδα της Ελασσόνας «Αναγνώστης», όπου υπηρετεί, αναφέρεται σε ενδιαφέροντα ζητήματα που άπτονται της Ημέρας Τροφίμων αλλά ταυτόχρονα και στις αναγκαίες προσπάθειες και ενέργειες που θα πρέπει να αναπτυχθούν για την εξάλειψη της πείνας.

«Τον Οκτώβριο του 1980, ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών καθιέρωσε την 16η Οκτωβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής-Τροφίμων με κύριο στόχο και σύνθημά του: «Εξάλειψη της πείνας ως το 2030!» (Υπουργείο Υγείας, 16/10/2012).

Τα τρόφιμα είναι η Ζωή μας! Είναι το πιο βασικό αγαθό μαζί με το νερό και το οξυγόνο για να επιβιώσει ο άνθρωπος. Η πρόσβαση στα τρόφιμα είναι ένα βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, παρόλα αυτά ένας στους εννιά ανθρώπους παγκοσμίως ζει σε συνθήκες πείνας. Γι’ αυτό ο Διεθνής Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας αναγνώρισε τα τρόφιμα όχι ως προνόμιο των λίγων αλλά ως δικαίωμα όλων και αυτός είναι και ο λόγος που καθιερώθηκε να γιορτάζεται μία ημέρα, η 16η Οκτώβρη, ως η παγκόσμια ημέρα τροφίμων. Είναι μια ημέρα που δημιουργήθηκε για να δείξει σε όλους μας το γολγοθά των ανθρώπων που βιώνουν συνθήκες πείνας, να αφυπνίσει και να δραστηριοποιήσει εκατομμύρια ανθρώπων από όλο τον κόσμο, ώστε ενωμένοι να εξαλείψουν τη μάστιγα αυτή (itrofi.gr, 16/10/2017).

Ο Αντόνιο Γκουτέρες (Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ), κατά την ομιλία του στην αντίστοιχη περυσινή ημέρα, είπε : Σε έναν κόσμο αφθονίας, είναι μία σοβαρή προσβολή το ότι εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι πεινάνε.

 Αναφορά του προβλήματος – Προβληματισμός για τις διατροφικές μας συνήθειες  (Υπουργείο Υγείας)

Στις μέρες μας, το φαινόμενο της πείνας φαίνεται να απειλεί περισσότερο από 800 εκατομμύρια ανθρώπων στον πλανήτη. Ωστόσο, την ίδια στιγμή που ο μισός πλανήτης αντιμετωπίζει το φάσμα της πείνας, ο άλλος μισός αντιμετωπίζει μια σειρά προβλημάτων διατροφής που σχετίζονται είτε με την υπερκατανάλωση τροφίμων είτε με στρεβλές εικόνες που παράγει ο δυτικός τρόπος ζωής.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, η μείωση του ελεύθερου χρόνου, η μετεξέλιξη της οικογενειακής δομής συνεπάγονται νέες διατροφικές συνήθειες που οδηγούν στην κατανάλωση έτοιμου και τυποποιημένου φαγητού, που είναι μια από τις πιο σοβαρές προκλήσεις ενάντια στη Δημόσια Υγεία (π.χ. αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού ενόψει της πανδημίας) στη σημερινή εποχή. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο υπάρχει ευαισθητοποίηση προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της κατανάλωσης υγιεινών τροφίμων. Με τις πολιτικές που υιοθετήθηκαν από πολλές χώρες, τα πρότυπα διατροφής βελτιώθηκαν, αλλά και η υγεία του γενικού πληθυσμού.

Ωστόσο, στη χώρα μας, η κατανάλωση ζωικών λιπιδίων βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα και οι δείκτες θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα και ορισμένους καρκίνους που συνδέονται με τη διατροφή είναι αυξημένα.

Διατροφική ανασφάλεια-πανδημία Covid-19

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, σε μήνυμά του για τη Διεθνή Ημέρα για τη Μείωση της Φτώχειας στις 16/10/2020, ανέφερε:

Τις τελευταίες δεκαετίες έχει γίνει αξιόλογη πρόοδος στην αύξηση της γεωργικής παραγωγής. Ωστόσο, πλέον παράγουμε περισσότερα προϊόντα από όσα χρειαζόμαστε για να τραφούν όλοι και έτσι η τροφική αλυσίδα έπαψε να βρίσκεται σε αρμονία. Η πείνα, η παχυσαρκία, η κατάπτωση του περιβάλλοντος, η μικρή ποικιλία βιολογικών προϊόντων και η σπατάλη τροφής είναι μερικά από τα βασικά στοιχεία που συμπληρώνουν το παζλ αυτής της ανισορροπίας. Ειδικότερα φέτος, το 2020, που ο πλανήτης μας ήρθε αντιμέτωπος με τις αρνητικές επιδράσεις της πανδημίας του κορωνοϊού, οι πιο οικονομικά ευάλωτες ομάδες (κυρίως μικρές αγροτικές επιχειρήσεις) δυσκολεύονται να ορθοποδήσουν. «Ας σταθούμε αλληλέγγυοι με αυτούς που ζουν στη φτώχεια καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας και πέρα από αυτή», προέτρεψε.

Η λύση είναι – κυρίως – στο χέρι μας

Ατομικά ή συλλογικά μπορούμε να συμβάλουμε στην Παγκόσμια Ημέρα Τροφίμων-Διατροφής με τους παρακάτω τρόπους (Μιχαηλίδου, Ν., 2020):

 

1. Υποστήριξε τις επιχειρήσεις/αγροκτήματα μικρής κλίμακας

Προτίμησε να ψωνίζεις από τις τοπικές μικρές επιχειρήσεις οι οποίες μας προμηθεύουν με αγνά προϊόντα δικής τους παραγωγής. Οι επιχειρήσεις αυτές, κυρίως σε αυτή τη δύσκολη εποχή της πανδημίας, δυσκολεύονται να πουλήσουν τα προϊόντα τους λόγω μείωσης της κινητικότητας στην αγορά.

2. Επίλεξε εποχιακά τρόφιμα

Το ήξερες πως αγοράζοντας φρούτα/λαχανικά εποχής μειώνεις την παραγωγή του διοξειδίου του άνθρακα, άρα προστατεύεις το περιβάλλον; Ένα τρόφιμο όταν είναι εκτός εποχής, θα χρειαστεί να ταξιδέψει πολύ, αλλά και να ξοδευτεί περισσότερη ενέργεια για την ανάπτυξή του (θερμοκήπια) ώστε να φτάσει στο τραπέζι σου και στην τοπική αγορά. Επιπλέον, τα οπωρολαχανικά εποχής είναι πιο οικονομικά, νόστιμα και θρεπτικά.

3. Βάλε ποικιλία στη διατροφή σου

Με την κατανάλωση μιας μεγάλης γκάμας τροφίμων, πέραν το ότι προσλαμβάνουμε όλα τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία, παράλληλα βοηθάμε και στη βιοποικιλότητα του περιβάλλοντος.«Μέτρον άριστον» και στην τροφή. Μια καλά ισορροπημένη διατροφή μπορεί να περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά συστατικά, αλλά συνήθως έχει περισσότερα δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα και λαχανικά και λιγότερη ζάχαρη, έλαια, λίπη και κρέας. Χρειαζόμαστε μια ποικιλία θρεπτικών συστατικών και ο πλανήτης ωφελείται από την ποικιλία καλλιεργειών (wwf ).

4. Φρόντισε για την ασφάλεια των τροφίμων που προμηθεύεσαι

Το τρόφιμο από τη στιγμή της συγκομιδής του μέχρι να φτάσει στο πιάτο σου θα περάσει από πολλά στάδια επεξεργασίας, μεταφοράς και αποθήκευσης. Προσπάθησε να σέβεσαι το τρόφιμο που αγοράζεις, γι’ αυτό αποθήκευσέ το σε κατάλληλη θερμοκρασία και περιβάλλον ώστε να μην καταλήξει στον κάδο απορριμμάτων. Μην αγοράζεις πράγματα που δεν χρειάζεσαι ώστε να αποφύγεις την άσκοπη σπατάλη αυτών.

5. Συνεργασία όλων όσων εμπλέκονται στην εφοδιαστική αλυσίδα

Οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις που κατέχουν καινοτόμες τεχνολογίες και τεχνογνωσία θα πρέπει να συνεργαστούν με τους παραγωγούς ώστε να υπάρχει όσο το δυνατόν μικρότερη απώλεια προϊόντων κατά τα στάδια της διαδικασίας παραγωγής.

6. Αποδοχή τροφίμων που εμφανίζουν οπτικές αλλοιώσεις

Τρόφιμα τα οποία έχουν δεχτεί μικρές αλλοιώσεις στην εξωτερική τους εμφάνιση (πχ. μη επαρκής χρωματισμός μήλου από παρατεταμένη ξηρασία) ενώ δε στερούνται ποιοτικών χαρακτηριστικών συνήθως απορρίπτονται από τους καταναλωτές. Αυτό το φαινόμενο έχει οδηγήσει τους εμπόρους φρούτων και λαχανικών να μην αγοράζουν από τους παραγωγούς τα συγκεκριμένα τρόφιμα με αποτέλεσμα να απορρίπτονται.

7. Μείωση κατανάλωσης κρέατος

Το ήξερες ότι η βιομηχανία τροφίμων που είναι υπεύθυνη για το 51% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι η κρεατοβιομηχανία; Οι αγελάδες για παράδειγμα παράγουν μεγάλες ποσότητες μεθανίου, ενός αερίου που μπορεί να ανεβάσει τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος 86 φορές περισσότερο από ότι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

8. Προσφορά δίκαιων οικονομικών όρων

Οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, μπορούν να βοηθήσουν τους αγρότες που έχουν εκκρεμείς οφειλές αίροντας τους φόρους, επιμηκύνοντας τις ημερομηνίες καταβολής πληρωμών ή προσφέροντας εναλλακτικά σχέδια αποπληρωμής σε περιπτώσεις που δεν μπορούν να εργαστούν ή να πουλήσουν την παραγωγή τους εξαιτίας κάποιων δυσχερών καταστάσεων όπως είναι π.χ. η εμφάνιση της πανδημίας.

9. Υιοθέτηση αειφόρων πρακτικών μέσων

Οι επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται τα φυσικά προϊόντα της γης, πρέπει να λάβουν υπόψη τον αντίκτυπο που πιθανόν να έχει η αφαίρεση αυτών και να χρησιμοποιούν φιλική προσέγγιση στη διαδικασία απομάκρυνσής τους από το φυσικό τους περιβάλλον. Για παράδειγμα οι επιχειρήσεις που ασχολούνται με θαλασσινά θα πρέπει να ακολουθούν πιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας Υπεύθυνης Αλίευσης.

10.Μετασχηματισμός της αγροτικής οικονομίας

Η εξάλειψη της πείνας απαιτεί μετασχηματισμό της αγροτικής οικονομίας.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να δημιουργήσουν ευκαιρίες για μεγαλύτερες επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα στη γεωργία, ενισχύοντας παράλληλα προγράμματα κοινωνικής προστασίας για τους ευάλωτους και συνδέοντας τους παραγωγούς τροφίμων με τις αστικές περιοχές. Οι μικροκαλλιεργητές πρέπει να υιοθετήσουν νέες, βιώσιμες γεωργικές μεθόδους για την αύξηση της παραγωγικότητας και του εισοδήματος (Πουρνάρα, Φ., 16/10/20).

 

11. Χρήση πρακτικών κομποστοποίησης

Με αυτή τη διαδικασία συλλέγονται τα υπολείμματα τροφών, πολτοποιούνται και χρησιμοποιούνται ως λίπασμα. Τέτοιου είδους συσκευές μπορείτε να προμηθευτείτε για δική σας οικιακή χρήση.

12. Επένδυση των κυβερνήσεων στον ερευνητικό τομέα

Στόχος είναι να βρεθούν τεχνολογίες μείωσης ή αποτελεσματικότερης χρήσης εισροών (λιπάσματα, φυτοφάρμακα) και περαιτέρω ανάπτυξη κυκλικής διαχείρισης καλλιεργειών (κυκλική διαχείριση είναι ένας σύγχρονος τρόπος καλλιέργειας κατά τον οποίο χρησιμοποιούνται μικρότερες ποσότητες λιπασμάτων και φαρμάκων και η καλλιέργεια καθίσταται μερικώς αυτόνομη).

13. Προσφορά τροφίμων δεύτερης ποιότητας σε συσσίτια των δήμων

Στο τέλος της παραγωγικής διαδικασίας τα προϊόντα κατηγοριοποιούνται σε άλφα και βήτα ποιότητα, με μοναδικό κριτήριο το αν παρουσιάζουν ή όχι ελαττώματα στην εξωτερική τους εμφάνιση. Συχνά μάλιστα τα τρόφιμα δεύτερης ποιότητας πετιούνται. Θα συνέβαλε θετικά στην εξάλειψη της πείνας ανά τον κόσμο αν αυτές οι βιομηχανίες έκαναν δωρεά τα τρόφιμα βήτα διαλογής σε συσσίτια. Είναι μια ενέργεια στην οποία θα μπορούσε να προβεί ο καθένας μας δίνοντας στο συσσίτιο του δήμου του τρόφιμα που δεν αλλοιώνονται γρήγορα (π.χ. μακαρόνια, αλεύρι, ρύζι, ζάχαρη, μπισκότα κλπ.)

14. Αγορά μη συσκευασμένων προϊόντων

Λόγω της πανδημίας του covid-19 οι καταναλωτές έδειξαν μεγαλύτερη προτίμηση σε συσκευασμένα προϊόντα καθώς υπάρχει φόβος ότι τα τρόφιμα που είναι εκτός συσκευασίας έχουν έρθει σε επαφή με περισσότερους ανθρώπους. Πέρα από τον αρνητικό αντίκτυπο που έχει στο περιβάλλον μια πλαστική ή χάρτινη συσκευασία που δεν ανακυκλώνεται, τα μη συσκευασμένα φυτικά τρόφιμα δεν μπορούν να διατηρηθούν για πολύ καιρό στα ράφια των καταστημάτων με αποτέλεσμα να καταλήγουν στα απορρίμματα.

15. Αγορά με σύνεση

Εν καιρώ πανδημίας πολλοί καταναλωτές θορυβήθηκαν και κατέληξαν σε υπεραγορές τροφίμων και γενικότερα προϊόντων που δεν τα είχαν άμεσα ανάγκη με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ανισορροπία στην αγορά.

Συμπέρασμα – μήνυμα

Αυτή η ημέρα λοιπόν, ας λειτουργήσει ως κινητήρια δύναμη που, θα μας ωθήσει να σταματήσουμε τη σπατάλη τροφίμων, θα μας υπενθυμίσει ότι πρέπει να τρώμε με σύνεση, ότι η πείνα μπορεί να εξαλειφθεί(αν τρώμε με σύνεση, όταν πραγματικά το έχουμε ανάγκη, τότε θα συμβάλουμε στη μείωση της άσκοπης σπατάλης τροφίμων και συνεπώς στη μείωση των ανθρώπων που πηγαίνουν για ύπνο πεινασμένοι).  Δίνει ταυτόχρονα το έναυσμα για να προβληματιστούμε σχετικά με τις διατροφικές μας συνήθειες και το διατροφικό μας μέλλον.

Ας βοηθήσει, λοιπόν, στην ευαισθητοποίηση για το συνάνθρωπο και ας εμπνεύσει τη δράση προς αυτό το όραμα. Έτσι θα βάλει ο καθένας μας το δικό του λιθαράκι στην αντιμετώπιση του προβλήματος (Μιχαηλίδου, Ν., 2020)

  Επιπλέον, ας ευχαριστήσουμε όλους αυτούς που βρίσκονται πίσω από κάθε τρόφιμο που φτάνει στο πιάτο μας (αυτός που το φυτεύει, το θερίζει, το ψαρεύει ή το μεταφέρει) και που, παρ’ όλες τις δυσμενείς συνθήκες συνεχίζουν να μας παρέχουν τρόφιμα για την επιβίωσή μας.

Μαρία Ζαχαρή, καθηγήτρια Βιολογίας, MSc στις «επιστήμες της αγωγής».

Άρθρο της ιδίας που δημοσιεύτηκε και στην τοπική εφημερίδα ΄΄Αναγνώστης΄΄ της Ελασσόνας.


Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *